گروه فرهنگی «سراج24»- مرتضی اسماعیل دوست: فیلم «جامه دران» که چندی است بر پرده سینماها درآمده است، اقتباسی است از رمان نگاشته شده به قلم ناهید طباطبایی که در پی شکل بخشی قصه در بستری از حسرت ها و فقدان های تاریخی است. جایی که شیرین، کاراکتر محوری فیلم در پی دردهایی انباشته شده از دوران استثمار آدمی در ایام تاج و تخت پادشاهی، سفری به دیروز خاطره ها می دارد تا در این مسیر به خود و نگاه حسرت آلودش برسد.
اما نحوه اجرای سکانس ها و چینش روایی رخدادها به شکلی اپیزودیک در این اثر تحلیلی، موضوعی است که جهت کارکردهای پرداختی قابل اشاره می باشد، چرا که برخلاف بسیاری از آثار سال های اخیر که تنها به بهانه پُز فرم گرایانه در صدد اپیزودیک سازی! روایت هستند، در «جامه دران» انتخاب درست فرم ساختاری موجب خروج اثر از بن بست تکرار در ایده اولیه تا حرکت در چرخه جذابیت شده است.
در ساختار اپیزودیک با بهره گرفتن از چند قطعه تصویری مجزا و مستقل در کنار یکدیگر می توان به روند متمایزی از پرداخت بر مبنای تعلیق و غافلگیری نزد مخاطب رسید و این نوع روایت به نویسنده و سازنده این امکان را می دهد تا با اتخاذ زمینه سازی مناسب، حس همراهی با بیننده را ارتقاء بخشد. شکلی از سازماندهی مناسب براساس تمرکز به داستان که امکان هر گونه انتقال تصویری از یک موضوع به موضوع دیگر را با منطق روایی تداوم خواهد بخشید.
واژه اپیزود (Episode) در معنای اصلی خود، رویداد و حادثه را به اذهان می کشاند و در حوزه آثار نمایشی همچون سینما و تلویزیون به مفهوم بخش یا قسمت آمده است، بنابراین فیلم اپیزودیک به معنای آن دسته از آثاری است که چند داستان یا چند فیلم را در زمانی مشخص ارائه می سازد. فیلمهای اپیزودیک بسته به نوع ساختار یا مختصات فیلمنامه و مضمون میتوانند در قالبی مشخص مانند ترکیبی از چند داستان مجزا تشکیل شوند یا در شیوهای دیگر با ظرافت و در لایههای زیرین خود حاوی داستانها و روایتهای مختلف باشند. از سوی دیگر امکان دارد سازنده با عناصری مشخص چند داستان موجود را به هم پیوند دهد و همچون نخی تسبیح وار به طرح ماجراها در یک مسیر مشخص و قافیه بخشی معنایی منسجم دست زند.
.jpg)
فیلم «جامه دران» ساخته حمیدرضا قطبی به دنبال آن بوده که با انتخاب شیوه روایی، حس تعلیق مانده در وجود پرسوناژ جستجوگر خود را به مخاطب تزریق نماید و از این حیث با قالبی ادبی به دنبال پرشی تاریخی به دورانی از قصه آدم ها در جامعه ای طبقاتی است.
وقتی دوران خاص حاکمیت و قدرت نمایی، شکل زیستن را تحت تاثیر قرار می داد و وجود ارباب و رعیت موجب حسی از انزجار، انتقام و ناامیدی می شد. دورانی که آدمیان از حاکمیت جامعه بورژوازی در رنج بودند. فیلم «جامه دران» در 3 جغرافیای متفاوت از یکدیگر روایت می شود که مقاطع زمانی گذشته تا حال را به شکل مجزا روایت می کند و اپیزودیک بودن فیلم این امتیاز را به کار داده که در هر بخش بتوانیم براساس دیدگاه راوی، نگاه خود را دستکاری کنیم و گاه حتی به باورهای پیشین خود شک نماییم که اوج آن در سومین بخش و در نقطه پایانی فیلم رخ می دهد.
از طرفی کارگردان در اجرای اثر با حرکت طمانینه وار دوربین که همراه با طراحی بصری و حس متناسبی است، به دنبال تطابق فضا با شخصیت بوده و در عین حال سعی داشته با تضاد موقعیت بصری و فضای درونی پرسوناژ به حسی دوگانه برای بیننده دامن بزند. همچنین دکوپاژ داستان از تمرکز و تناسب مطلوبی برخوردار بوده و میزانسن و نورپردازی در عین باورپذیری پیش برنده اند و صحنه ها در تعقیب موقعیت درونی کاراکتر اصلی روایت حرکت می نمایند.
